UTKU KAYNAR

Creative Commons Ana Sayfası

Creative Commons adını daha önce duydunuz mu bilmiyorum, ancak telif haklarının neredeyse her gün ihlal edildiği ülkemizde internet üzerinde paylaşılan fotoğraf ve görüntülerin teliflendirilmesi çok ciddi bir mesele.

Aslına bakarsanız sahtekarlık diz boyu, zira insanlar internetten başkalarının fotoğraflarını indirip onlarla yarışmalara katılıyorlar bu ülkede! Ne elde edilecekse bundan?

Değerli dostlar, Creative Commons (Yaratıcı Müşterekler) esasen Amerika’da kurulu ancak dünya çapında geçerliliği olan (özellikle internet üzerinden paylaşılan görüntülerde bir dünya standardı oluşturma iddiasında olan) bir kar amacı gütmeyen kuruluş.

Kendi ifadeleri ile, paylaşılan metalarda (kültürel, eğitici, bilimsel içerik) yaratıcılığı arttırmayı hedefliyorlar. Bu metaların internette insanlara açılırken doğru bir biçimde lisanslanmasını ve eğer siz istiyorsanız değiştirmeksizin kullanımdan manipülasyona kadar izinleri düzenlemeyi amaçlamaktalar.

Creative Commons araçları bireylerden büyük kuruluşlara kadar her türde yaratıcı bünyeye eserlerine istedikleri oranda erişim sağlayabilmeleri için kullanımı kolay ve ücretsiz araçlar sunuyor. Bu sayede, söz gelimi “her hakkı saklıdır” varsayılan lisansından “bazı hakları korunmaktadır” haline çevirebiliyorsunuz.

Bu çerçevede, Creative Commons tam korunma ile tam paylaşım arasındaki boşluğu dolduruyor, söz gelimi siz fotoğraflarınızın internette paylaşımını istemekle birlikte, birilerinin onu olduğu gibi alıp kullanmasını da istiyorsanız, Creative Commons tam size göre.

Hazır telif demişken, bildiğiniz gibi, TFSF tarafından hazırlanan “Fotoğraf ve Haklarımız” kitapçığı da internet üzerinden ücretsiz indirilebiliyor. Kitapçığı buradan indirebilirsiniz. Bu kitapçık ta Türkiye’deki yasal mevzuat ve fotoğraf telifi ile ilgili konularda ufkunuzu açacaktır.

Creative Commons’un lisans tiplerine gelince :

Attribution (Atıf) : Bu lisans tipi, size atıfta bulunulduğu sürece başkalarına ürününüzü kopyalama, dağıtma ve gösterme (dinletme) hakkını veriyor.

Attribution Share Alike (Atıf/Benzerlerinin Paylaşımı) : Bu lisans türü, diğer insanlara işlerinizi düzenleme, kopyalama, kolajlama vs. gibi hakları verir, elbette size ismen atıfta bulundukları ve işlerini sizinle aynı lisans ile dağıttıkları sürece.

Attribution No Derivatives (Atıf/Türetilemez) : Bu lisans tipi, ticari olsun olmasın işinizin değiştirilmeksizin ve size atıfta bulunularak dağıtımı için başkalarına lisans verir.

Attribution Non Commercial (Atıf/Ticari olamaz) : Bu lisans tipi, diğerlerine sizin işinize atıfta bulunduğu ve ticari olmadığı sürece işinizi değiştirme, yenileme, veya üzerine yeni iş kurgulama konusunda lisans verir. Ancak  bu kişiler, türev işlerini ticari olmadıkları ve atıf yapıldığı sürece benzer terimler altında lisanslamak zorunda değildir.

Attribution Non Commercial Share Alike (Atıf/Ticari Olamaz/Benzeri Paylaşım) : Bu lisans, size atıfta bulunulduğu, elde edilen işler ticari olmadığı ve sizinle aynı lisans ile dağıtıldıkları sürece diğer kişilere işlerinizi kopyalama, değiştirme, kolajlama gibi hakları verir.

Attribution Non Commercial Non Derivatives (Atıf/Ticari Olamaz/Türetilemez) : Bu lisans, diğer kullanıcılara işinizi değiştirmedikleri, size atıfta bulundukları ve elde ettikleri işler ticari olmadığı sürece eserlerinizi kullanma hakkı verir. Bu tüm CC lisanslarının en sınırlayıcı olanı olmakla birlikte “bedava reklam” olarak ta anılmaktadır.Yani diğer kullanıcılar, işlerinizi internetten download edip sizin adınızla birlikte istedikleri gibi dağıtmakta serbesttir.

Creative Commons’u Kimler Kullanıyor ?

Kısaca örneklemek gerekirse :

El Cezire televizyonu http://cc.aljazeera.net adresinde Creative Commons lisansı ile yürüyen bir video sitesi başlattı. Mesele şuydu, Gazze işgali sırasında, diğer tüm batılı medya olayların dışından yetkili yorumlarını verirken El Cezire oradaydı ve videolar bu siteye yükleniyordu. Dolayısıyla, insanlar bu videoları özgür lisanslar altında indirme ve kullanma haklarına sahip oldular.

Google, tüm hizmetlerinde Creative Commons lisansları kullanıyor. Yaratıcı Müşterekler lisanslarını arayabildiğiniz gibi, Picasa, Google Knol veya Google Code gibi ürünlerde kendi eserlerinizi de lisanslamanıza olanak tanınmakta.

Obama Yönetimi, White House’un yeni sitesinde tüm başkanlık etkinlikleri fotoğraflarını, videoları ve diğer görsel/işitsel materyali Creative Commons ile lisanslıyor.

Size Ne Faydası Var?

Hepimiz bugün fotoğraflarımızı, yazılarımızı vb. internette paylaşıyoruz. Dolayısıyla telif yasalarını (yerel ve küresel ölçekte) bilmek, yapıtların özgünlüğünü ve arkasındaki yaratıcının kimliğini korumak için büyük önem taşıyor. Bu çerçevede önerim, sizlerin de Creative Commons ve yukarıda belirtilen Fotoğraf ve Haklarımız kitapçıklarını inceleyerek işlerinizi bu şekilde korumaya almanız olacaktır.

Kendi işlerinizde kullanmak üzere, Creative Commons lisanslarının yüksek çözünürlüklü örneklerini buradan indirebilirsiniz.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Utku

Photoshop’ta, grayscale’e çevirmekten tutun da Channel Mixer’daki Monochrome seçeneğine kadar pek çok SB’a çevirme alternatifi mevcut. Ancak bunlar kullanıcıların her ihtiyacına destek vermekten uzaklar ve yeterli ince ayara olanak tanımıyorlar. Bu seviyede ayar yapabilmek için katmanları ve filtreleri kullanmak gerekli.

utkukaynar.com’un önceki versiyonunda, Magnum çalışanı Martin Fuchs’un SB çevrimi üzerine olan bir makalesine yer vermiştim. Makale Fuchs’un Journal of a Photographer adlı blogunda yer alıyordu, ancak Fuchs siteyi yenileyince silinmişti.

Bugün, herkesin istediğinde bu siteden indirebileceği bir Photoshop Action’u sizinle paylaşıyorum.

Öncelikle, bu action’un fotoğrafa nasıl yansıdığına bir bakalım :

Şimdi, bu fotoğrafı ekte sunacağım action yardımı ile SB’a çevirelim. Action PS CS3 için yazıldı, dolayısıyla CS2 ve alt versiyon photoshop için test edilmedi, çalışıp çalışmadığını da bilmiyorum. Ancak siz deneyip bana söyleyebilirsiniz. CS3′te çalıştırmak için tek yapmanız gereken üzerine çift tıklamak, photoshop açılacak ve actions kısmında BW Cevrimi adlı setin altında aksiyonu göreceksiniz.

İşte BW Convert’ten sonra fotoğrafın hali :

Çevrim sonrasında fotoğraf

Photoshop action dosyasını buradan indirebilirsiniz.

PS'daki katmanlar paleti

Fotoğrafı SB’a çevirdikten sonra, tonlama yapabilmek için yukarıda gördüğünüz katmanlarda Color Fill 1 katmanının yanındaki renge tıklatarak aşağıdaki gibi istediğiniz rengi seçebilirsiniz, fotoğrafınızın tonlaması değişecektir.

Renk Seçme Diyalogu

Aynı şekilde, Curves 1 katmanı ile oynayarak ta istediğiniz kontrast değerlerini fotoğrafınıza yansıtabilirsiniz.

Curves Diyalog Kutusu - Kontrast Ayarları

Son olarak, Katmanlarda en üstte yer alan Layer 1′e tıkladığınızda, sağda yer alan Opacity değerini 70%’e getirmenizi öneririm. Bu sayede Tri-X veya HP5 tarzı görüntülere benzeyen fotoğraflar yaratabilirsiniz.

Opacity

Şimdiden kolay gelsin.