Yaratıcılığı pek çok insanın yaşamını değiştiren bir dahiden, 45 saniyede hayat dersi.. Izleyin lütfen :

Tercümesi :

“Siz büyürken genellikle dünyanın göründüğü gibi olduğu ve yaşamınızın bu dünyada hayatınızı geçirmekten ibaret olduğu söylenir. Çok fazla duvarlara çarpmadan bir koridorda gitmek gibi. Güzel bir aileye sahip olmaya, eğlenmeye, biraz birikim yapmaya çalışmalısınız.

Ne varki bu çok sınırlı bir yaşamdır. Yaşam, basit bir gerçeği bir defa keşfettiğinizde çok daha geniş bir hal alır : Etrafınızda bulunan, sizin hayat adını verdiğiniz her şey sizden daha akıllı olmayan yapılmıştır ve onu değiştirebilir, onu etkileyebilir, diğer insanların kullanması için kendi eserlerinizi inşa edebilirsiniz.

Bunu bir defa öğrendiğinizde, hiçbir şey bir daha aynı olmayacaktır.”

Bizler, on altı yaşındaki bir çocuğu “asmayalım da besleyelim mi” diye idam eden cuntanın anayasasına 92% evet oyu vermiş bir ülkenin çocuklarıyız. Bugün 13 Aralık, Erdal Eren’in ölüm yıldönümü.

Sadece bir dakika durun ve düşünün 16 yaşınızı, neler yapıyordunuz, neler hissediyordunuz, nasıldı dünya? İşte o yaşta, yaşını büyüterek ve düzmece belgelerle suçlayarak astılar Erdal’ı. İbret olsun diye.

Ve işte bizler, o kabusun başka versiyonlarını yaşamaya devam ettik, ediyoruz yıllardır. Asmayalım da besleyelim mi paşasına Marmaris’te resim yaptırarak, buna rağmen anayasayı değiştirmiş gibi yaparak, devlet için kurşun atıp yiyen şereflilere 90′larda sahip çıkarak, milyon sayfalık davalar açıp neticede kümeste bir tavuk tüyünü bulamayarak devam ediyoruz.

16 yaşında çocuklarını dün astıran, bugün pankart açtılar diye aylarca hapis yatıran bu ülke, bir türlü “kendisi” olamayarak, hep ötekileşerek kendine, yoluna devam ediyor.

Bugün 13 Aralık 2011, bugün -idamının 31.yıldönümünde- asılan 16 yaşındaki çocuğu, Erdal Eren’i bir dakika olsun düşünme günü.

Erdal Eren’in gözleri tarihin içinden bize bakıyor. Bakıyor, çünkü biz, yani Türkiye Cumhuriyetinin yurttaşları, henüz o gözlere bakmayı beceremedik.

Bunu başarana kadar, başımız eğik.

Polonyalı fotoğrafçı Monika Bulaj, yaptığı Afganistan yolculuklarında keşfettiği büyülü ülkeyi anlatıyor. İzlemek istersiniz belki.

Ülkemizde Çingeneler üzerine yapılan belgesel çalışmalar çoğalmaya başladı. Bu çalışmaları yapan arkadaşlar aşağıdaki bilgilerden faydalanmak ister belki…

Osmanlı’nın Gizli Çingene Raporu 07/12/2011

Atlas Tarih dergisi, Serez Lisesi Osmanlıca ve Fransızca öğretmeni Said Bey’e Sultan Abdülhamid için hazırlatılan gizli Çingene raporunu yayınlandı. Çingenelerle ilgili belirlenecek devlet politikasının nasıl olması gerektiğinin tartışıldığı raporda, Çingenelerin Osmanlı İmparatorluğu’ndaki tarihi hakkında son derece önemli bilgiler bulunuyor.

Raporda Çingenelerin tarihi adının “Kıpti”, halk arasındaki isimlerinin ise Çingene olduğu ifade ediliyor. Bu durum Osmanlı arşivlerinde Çingene kavimlerinden bahsedilirken Çingene adının yanı sıra Kıpti kelimesinin de kullanılmasından ileri geliyor. Kıpti kelimesi Çingeneleri tanımlamak için daha önce Bizanslılar tarafından Agupti formunda kullanılmış daha sonra ise Batı dillerinde yaygınlaşarak Gypsy şekline dönüşmüştü.

Said Bey tarafından hazırlanan raporda halk arasında yaygın olan “Cin-Gan” hurafesine yer veriliyor. Çingenelerin “Cin” ve “Gan” adlı zina yapan iki kardeşin soyundan geldiğine ilişkin iftirayı Said Bey raporda şu sözlerle değerlendirmiş: “Bunun insanlık ve İslamlıkla hiçbir alakası olamaz. Bunun için yapılması gereken ilk iş hiç bir mantıklı açıklaması olmayan bu anlayışı kökünden değiştirmek.” Said Bey’in “Cin-Gan” iftirasının ortadan kaldırılmasına yönelik son derece yerinde önerisine rağmen söz konusu hurafenin günümüzde varlığını koruması şüphesiz ki büyük bir utanç.

Raporda kimi nüfus bilgilerine de yer verilmiş. Buna göre dönemin Selanik vilayetinde yaklaşık 35000 Çingene yaşamını sürdürmektedir. Bunun yanı sıra Said Bey’in raporunda Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşayan Çingenelerin toplam sayısının 500.000′ine yakın olduğuna dair tahmini bir rakama da yer veriliyor.

Devamı için Çingenelerin Sitesi.

Bugün uzun zamandır zihnimi kurcalayan bir konudan söz etmek istiyorum. İzin verirseniz daha başlamadan söyleyeyim: Fotoğraf yarışmasına katılmak, kazanmak, oralarda yarışmak ile ilgili hiçbir sorunum yok, yarışanlarla da yok.

Ama fotoğraf dünyamızda “yarışma” başlığı altında özetlenebilecek olan türlü çeşitli gariplikler var.

İnsanların fotoğraflarıyla yarışmalara girmesi, onlardan ödül kazanınca sevinmesi hoş bir şey, özellikle de amatör fotoğrafçılar için.

Sorun, yarışmaların fazlasıyla ciddiye alınmaya başladığı andan itibaren başlıyor. Daha sonra devreye garip kuralcılıklar, protestolar vs giriyor.

Tanım gereği fotoğraf yarışması, fotoğrafların yarıştığı ve en beğenilen “tek” fotoğrafların ödül aldığı etkinlik. Ödüller para veya ayni şekilde yapılabiliyor ve katılımcılar (yarışma kitabına uygun yapıldıysa) TFSF tarafından titizlikle denetlenmiş bir şartnameye uygun olarak ve gönderilen bir temsilcinin nezaretinde yapılıyor.

Ama bunlardan hiçbiri, yarışma katılımcılarının sonuçlardan oluşabilecek olası memnuniyetsizliğini örtmeye yetmiyor. İtirazlar, şikayetler, dedikodular vs. Jürinin yakınları ödül almış, jüri kötü fotoğraflara ödül vermiş, vs.

Burada yazdığım bir yazıda “yarışmalar iyidir, ama fazla ciddiye almazsanız” demiştim.

Türkiye’de her yıl yüz yirminin üzerinde fotoğraf yarışması yapılıyor. Her gün binlerce fotoğraf sitelerde paylaşılıyor, destekleniyor. İnsanların fotoğrafı sevmesi, zamanının bir kısmını kendilerine estetik gelen fotoğraflarla geçirmeleri güzel bir şey.

Temel sorun, bunun sonrasında başlıyor. Yarışmalar için üretilen şeyin ne olduğu sorusuyla birlikte.

Yarışmalar İçin Üretilen İşler, Sanat mı?

Üzgünüm, ama hayır. Daha doğrusu, bir fotoğrafın sadece “güzel çekilmiş” olması onu bir sanat eseri yapmıyor. Estetik veya göze hoş gelen bir yapısı olması, hatta ve hatta içinde bir öykü/hikaye barındırıyor olması da öyle. Fotoğraf sadece “güzel” veya “ay çok güzeeelll” olduğu için sanat eseri haline gelmez. Tolstoy’un “Sanat Nedir?” adlı 1896 tarihli kitabında yaptığı sanat tanımı, çokça tartışılmasına rağmen hala geçerliliğini korumaktadır.

Sanat eseri, sadece güzellik üretmek için ortaya çıkmış bir yapıt değildir. Çünkü güzellik, objektif olarak tanımlanabilecek ve üzerinde uzlaşmaya varılabilecek bir kavram değildir, dolayısıyla da sanatın ne olup olmadığı konusunda bir kriter olarak kullanılamaz. Sanat bir iletişim ve ifade biçimidir. Daha doğrusu Tolstoy tarafından yapılan tanımıyla sanat, bir duygu veya deneyimin öyle bir şekilde ifade edilmesidir ki; o duygu veya deneyim hedeflenen kitle tarafından da paylaşılabilsin. Tolstoy için, sanatın en önemli özelliği samimiyetidir. “Özgün” ve kişisel duyguları paylaşabilmelidir ki, gerçek bir sanat eseri olabilsin.

“sanatlı” bir fotoğraf, bir felsefeye yaslanan bir şey söylemek ve bu söylemi bir portfolyo ile ortaya koymak zorunda…

Fotoğraf, fotoğrafçının portfolyosu olabildiği sürece varolabilen bir sanat dalı. Tek tek ilgisiz konularda fotoğraflardan oluşan işler bir portfolyo olarak sınıflandırılamayacağına göre, fotoğrafçı portfolyosunu belirli bir kavram/konu etrafında hazırlamak zorunda. İşte burada bakış meselesi devreye giriyor. Fotoğrafçının özgün bakışı, kendisini yasladığı felsefe-fikir-kavramların zenginliğinden besleniyor. Dolayısıyla “sanatlı” bir fotoğraf, bir felsefeye yaslanan bir şey söylemek ve bu söylemi bir portfolyo ile ortaya koymak zorunda.

Takdir edersiniz ki bunun olabilmesi için, fotoğrafçının -ne fotoğrafı üretiyor olursa olsun- bir ideolojisi, bir dünya görüşü olmalı. Herkesin politik fotoğraf çekmesi gereğinden bahsetmiyorum elbette, böyle bir şeye gerek yok. Ama üretilen fotoğraflar, dünyada bir duruşun ifadesi olarak, bir felsefeye ve estetik bir bakış açısına yaslanmadıkları sürece ayakları havada, boş işler olmaktan öteye gidemiyorlar. Ancak rica ederim, ben “estetik” yazdıkça siz “güzel” olarak okumayın. Estetik demek güzel demek değil çünkü. Güzellik, estetik alanının parçalarından biri sadece.

Hal böyle olunca, yarışmalar için üretilen tekil fotoğraflar bir sanat eseri değil, olamaz, olamayacak. Yeni şeyler söylemeye çalışan bir portfolyonun bileşenleri olarak sunuluyorlarsa durum farklı elbette. Diğer türlüsü, tam anlamıyla “tek çiçekle bahar”.

İşte böylesi “pirinçsiz pilav” misali “portfolyosuz fotoğrafçıların” cirit attığı ülkemiz, yarışmalarda kazanılan başarıların biraz sahte parıltısı ile her gün çalkalanıyor. Bir düşünün, diyelim ki altın madalya aldınız, en büyük sizsiniz. Geçen yıl da birileri aldı o madalyayı, o zaman büyüsü nerede? Gelecek yılki yarışma gelmeden unutulacaksınız.

Elbette, kültürden yoksun bir estetik anlayışı sadece kendisinden öncekileri kabaca tekrarlayacağından, Türkiye fotoğrafının gökyüzü birbirlerine çok benzeyen yüzbinlerce fotoğrafla kaplanıyor her gün. Bu durum, sadece “güzel” fotoğrafın ağırlıklı olarak dolaşımda olduğu bir fotoğraf iklimi, bir kültür endüstrisi yaratıyor.

Kültür Endüstrisi ve Totaliterlik

Kültür endüstrisi, Adorno, Fromm, Hockheimer gibi düşünürlerin ortaya attıkları ve modern totaliterliğin, yani faşizmin temelini oluşturduğunu iddia ettikleri bir kavram.

Hep birlikte düşünelim, politik ya da değil, ama her koşulda içi boş, bir şeyler söylemeyen tekil fotoğraflar ve bu fotoğrafların yarışmasından ortaya çıkan geçici başarılar, bir “kültür ve ideoloji” yoksunluğu üzerinden hakim düzenin değirmenine su taşımıyor mu?

Fotoğraf, ne söylediği önemli olmayan, sadece içindeki lekeler “güzel” olmak zorunda olan bir dikdörtgen mi?
Fotoğrafçı, kadiri mutlak biçimsel kurallara göre fotoğraf çekmek zorunda olan ve daha değişik bakışları arama hakkından yoksun bir robot mu?
Fotoğrafın içindeki insanlar, doğa, birer lekeden, birer formdan mı ibaret?

TFSF tarafından yapılan istatistiki bir çalışma, son beş yılda dağıtılan toplam yarışma ödülleri ile bu yarışmalar için harcanan kargo+baskı vs harcamalarının birbirine çok yakın olduğunu ortaya koyuyor.

Sadece bu durum bile “haydan gelip huya giden” ödüller geçerken arada harcananın fotoğrafçıların potansiyeli olduğunu ortaya koymuyor mu?

Dijital teknoloji bizlere karanlık odadan bir kaçış yolu değil, yeni yaratıcılık imkanları sundu. Bu olanakları “etik” olarak kullanmak isteyenler için fotoğrafla bir şey söylemek eskiye göre on kere daha basit, çünkü çekim sonrası kimyasal/baskı işlemleri ortadan kalktı, seçmek ve elemek çok daha pratik araçlarla yapılıyor bugün.

Ama en büyük soru şu: Mesela on yıl sonra arşivinize bakarken, bir çay bardağına dair dahi on beş tane fotoğrafı yan yana koyamazsanız, kendinize “ben neyin fotoğrafını çektim” demeyecek misiniz?

Bence bunlar üzerine biraz düşünmek lazım. Zira bizler elinde fotoğraf makinesi olan robotlar değiliz.

Okuduğunuz için teşekkürler.

“Bana getir adamlarını, ormanın etrafına hendek kaz, dediler. Kazmadım, adamlarıma da kazdırmadım.
Teslim olan erkeklere ormanın etrafına hendek kazdırdılar, kazma işlemi bittikten sonra, onları da ormana sürdüler.
Çepeçevre hendeklerin içine gazyağlarını, benzinleri döktüler… Daha sonra da ateşe verdiler. Ormanın içinde yüzlerce kadın, çocuk bağıra bağıra, cayır cayır yandı…”

Hepimizin çok iyi bildiği bir Bursa gazetecisinden, birinci elden bir Dersim tanıklığı…

Gül Kolaylı, inşaat mühendisi olan babası Kenan Kolaylı’nın anısından yola çıkarak bir Dersim tanıklığı anlatıyor. Ne olup bittiğini, işte böyle sözlü tarihle daha iyi anlayacağız.

Sadece Dersimle değil, Trakya Yahudileriyle, varlık vergisi ile, 6-7 Eylül ile, Çorum, Maraş ve Sivas ile yüzleşebildiğimizde, toplum olarak aynaya daha kolay bakacağız.

Gül Kolaylı’nın yazısının devamı için buraya tıklayın.

deli şevki : şimdi benim ismim de deli şevki diye konuşulur.
yönetmen : niye öyle diyorlar?
deli şevki : şimdi kimseye boyun bükmeyip kimseye zarar vermeyen adama deli derler.

Bu filmi görün. Bu belgeseli mutlaka seyredin.

Bu toprakların üzerine birlikte yaşamayı nasıl başarabildiğimizin anahtarı belki de müziklerdedir. Bilmiyorum anımsadınız mı ama bana Atilla Durak’ın Ebru adlı kitap ve sergisini anımsattı. Bu ülkenin ne kadar zengin ve çeşitli, bir o kadar da hoşgörülü ve sıcak olduğunu yeniden, bıkmadan, her türküyle, her melodiyle, her oyunla baştan anlatan bir film Anadolunun Kayıp Şarkıları.

Yönetmen Nezih Ünen‘in kaleminden;

“Filme başladığımız gün ekibime “Bir senaryomuz yok, Anadolu yazacak, biz de çekeceğiz” demiştim. Öyle de oldu! Antik uygarlıklardan kalma bu yorgun ve yıpranmış kültürler diyarında bu filmi çekme tarzım her şeyin kendiliğinden gelişmesine izin vermek ve insanların hikayelerini şarkılar, ritüeller ve danslarla anlatmasına yardım etmekti.
Anadolu’da yaşadığım yolculuk bana çok değerli bir sanatsal kaynak sağlamakla kalmadı, sahip olduğumuz zenginliğin sandığımdan da fazla olduğunu gösterdi. Yapacak çok iş vardı ve bu işleri yapmak için büyük bir heyecan ve heves duyuyordum. Bu filmin yönetmenliğine girişmeden önce uzun yıllar müzik yapmış biri olarak hep Anadolu kültürlerinin yeni müzik tarzları yaratmak için büyük bir potansiyel taşıdığını düşünmüşümdür. O yüzden ilk amacım, Anadolu insanlarının otantik icralarından yola çıkarak türünün ilk örneği bir sinema filmi yapmaktı. Bu film bir müzikal olacak, ancak malzemesini bir hikayeden değil, gerçeklerden alacaktı.
Dünyaya ilan edilmesi gereken bir gurur vardı. Sanat ve popüler kültür alanında yıllarca bizi kendine hayran bırakan batı kültürüne, bizim de söyleyecek bir sözümüz vardı.
10.000 yıllık bir tarihten gelen, popüler kültürün bilmediği son büyük uygarlık!
Batılı değerlerin yükselişiyle ve küreselleşmenin telaşında unutulmaya yüz tutmuş bu topraklar aslında çarpık gelişmenin açtığı yaraları iyileştirmeye, soruların cevaplarını vermeye çoktan hazırdı. Anadolu bize ihtiyacımız olan tüm sevgi, takdir ve onuru kazandıracak kadar zengindi ama biz bu zenginliği hak etmeliydik!
Hak etmek için ise fazla birşey istemiyordu bizden. Ona ne verirsek bize fazlası ile vermeye hazırdı.
Sevgi, takdir ve onur! “

Web sitesi için : www.anadolununkayipsarkilari.com

Filmin fragmanını aşağıda izleyebilirsiniz:

Eğitim sistemimiz üzerine bir düşünün. Bize öğretilen şeyleri değil, onların öğretilme şeklini. Nasıldır? Bizler hep birlikte bir sınıfa gideriz, oturulur, öğretmen gelir, kendisinin daha önceden bildiği bir bilgiyi tahta (şimdi akıllıları çıktı) yoluyla bizlerle paylaşır. Arada sırada bize soru sorar, çalışkan öğrenciler “örtmenim” diye bağırarak parmak kaldırır, arka sıradaki iki genç İddaa oynamaktadır vs.. Öğretmen, eve ödev verir, eğer gerekliyse ve ödevlerin sonuçlarını gelecek haftaya ister.

Ödevler evde anneler babalarla veya internetten kopya çekilerek yapılır, arkadaşlarla çalışılır ve haftaya geri gelinir. Tabii bu ideal senaryo.

Ya tüm bu uygulama yanlışsa?

Dört yıl kadar önce başka bir eyalette yaşayan kuzenine dersler vermek isteyen Sal Khan dersleri YouTube’e yüklemeye başladığında bu soruyu kendine sormuş. Khan Academy, bugün çok çeşitli konularda 2700′ün üzerinde videoya sahip ve videolar her ay milyonlarca izleyici tarafından izleniyor.

Mantık çok basit : dersi evde öğren, ödevi sınıfta öğretmenle yap! Yani bildiğimiz eğitim sisteminin başaşağı edilmiş hali.

İşte Hubble teleskobunun özelliklerini anlattığı videosu :

Neden sınıfta öğreniriz? Çünkü dijital çağdan önce bilginin ekonomik ve hızlı bir şekilde iletilebileceği tek yol buydu. Herkesi aynı yere topla ve aynı bilgiyi onlara ver. Ama artık biliyoruz ki eğitimde hiçbir zaman her öğrencinin ihtiyacı, gereksindiği bilgi ve anlayamadığı konular aynı değildir.

Onlara kişiselleştirilmiş bilgi gerekli.

İşte bu kişiselleştirilmiş bilgi, onlar gerekli olan dersi evde gördükten sonra sınıfta birebir uygulamada verilebilir. Kendi seviyelerine göre ödevler verilebilir, dolayısıyla öğrenme ve ilgi artırılabilir, eğitim sistemi iyileştirilebilir.

İlginç değil mi? Bana çok mantıklı geldi. Diplomalı moron yetiştirmeye kurgulanmış modern eğitim sisteminde farklı bir bakış açısı.

Merak etmeden duramıyorum : bunu biz Bufsad’da verdiğimiz eğitim seminerlerinde uygularsak ne olur? Lütfen yorumlarınızı aşağıda paylaşın.

Bunu bir düşünün. Daha fazlasını merak edenler için, Khan’ın TED konuşması aşağıda :

Hersey 2009 yazında başladı. Biz Bufsad’lilar, BTSO ile geliştiremedigimiz bir projenin sonunda elimizde bir festival taslağı ile kalakaldık.

2010 yılının Temmuzunda, Bursa ve fotograf icin katkıları unutulmayacak Dr. Ceyhun İrgil’in tesvikiyle proje dolaptan çıktı, ete kemiğe büründü. Aylar süren yapalım mı, yapsak mı toplantıları yerini bir yürütme kuruluna bıraktı, ekibe Merih Akogul ve Jason Eskenazi katıldı, sonra Laurence Cornet geldi ve bizler kendimizi bir anda Ortadoğu ve Balkanların en kapsamlı fotograf festivalini düzenlerken bulduk.

Bursa’nın ilk uluslararası fotograf festivali Bursa Fotofest, 15-23 Ekim arasında Bursa’nın tarihi çarşı ve hanlarını dev bir galeriye dönüştürecek.

Bu inanılmaz, ilk zamanlarında benim bile “ne zaman bitecek acaba bu rüya” duygusu taşıdığım süreç, Bursa Buyuksehir Belediyesi Baskani Sn. Recep Altepe’nin himayesinde, Bursa Kent Konseyi’nin liderliğinde, artık herhalde Türkiyenin en üretken fotograf kurumu unvanına rahatlıkla aday olan Bufsad’in gücüyle birleşip inanilmaza doğru ilerliyor.

41 ülkeden 100′ün üzerinde fotoğrafçı Bursa Fotofest’te bir araya geliyor.

Kimler yok ki; Newsweek US fotograf editörü Jamie Wellford, Time dergisinde n Robert Stevens, Belgesel fotograf peygamberi Ken Light, kulturel belgesel prensesi Ami Vitale, iyi ki var Maggie Steber, Slovak efsane Klavdij Sluban, Türkiyenin en büyük fotoroportajına sahip Ergun Çağatay, büyük usta Ozan Sagdıç…

Daha sayayım mı?

İran’dan insanlardan kilimler dokuyan Sadegh Tirafkan, Vahşi Güvercin sergisiyle olay yaratan Carolyn Drake, Hoşbulduk sergisiyle Gökşin Varan ve daha niceleri.

El insaf demenize inat, maket kitap yarismasindan tutun da ödüllü ve onayli fotograf yarışmalarına, sosyal sorumluluk projelerine, okulların ve kamu kurumlarının süslenecek duvarlarına Bursa Fotofest muhtemelen şimdiye kadar Türkiye’de gerceklestilen en kapsamlı proje.

Tüm festivallerin amacı bir diyalog baslatmaktir. Fotofest’in de amacı, Dogu ile Bati fotografını bir potada buluşturmak, yerli ile evrenselin bitmeyen dansına yeni bir mecra oluşturmak.

Fotofest ekibi her gün saatlerce çalışıyor, bu inanılmaz düşü gercek kılmak için. Hedeflediğimiz her şeyi başarabilir miyiz bilmiyorum, ama eğer başarırsak Fotofest’ten sonra Bursa’da fotograf adına hiçbir şey aynı olmayacak.

Belki Türkiye’de de.

Belki şehre bir festival gelir, iklim değişir, Akdeniz olur..

Gülümse.

Bursa Fotofest Resmi Web Sitesi

Türkçeye “Alçak Alpler Fotoğraf Derneği” olarak çevrilebilecek Societa Photographica Subalpina, dünyanın en eski derneklerinden biri. Yılbaşı tatili için bulunduğum Torino’da SPS’in Yönetim Kurulu’nun konuğu oldum. 1899′da kurulmuş olan dernek, arşivindeki cam negatiflerden oluşan yeni bir kitabın baskı hazırlığı içindeydi.

BUFSAD ile ilgili paylaştığım dernek tecrübelerine çok ilgi gösterdiler, ben de onların anlattıkları deneyimlerini ilgiyle dinledim. Bunların sonucu olarak, 2011′de karşılıklı sergi değişimleri ve işbirliği projeleri yapmak kararıyla ayrıldık toplantıdan.

Aşağıda bu toplantıdan fotoğrafları görebilirsiniz.

Benim bir fotoğraf tarzım var. Elinizde bir mekan vardır, bir fotoğraf makinası, bir kare ve sonra saniyenin bilmem kaçta biri. Çok içgüdüseldir. Yaptığınız saniyenin küçük bir parçasında olup biter, oradadır ve sonra orada değildir. Ama saniyenin bu küçük parçasında (parmaklarını şıklatıyor) geçmişiniz çıkagelir, geleceğiniz çıkagelir, insanlarla ilişkiniz çıkagelir, ideolojiniz çıkagelir, nefretiniz ve sevginiz çıkagelir : Hepsi, saniyenin bu küçücük parçasında, fotoğrafta kristalleşir. — Sebastiao Salgado

Neden? Bazen kendimize bu soruyu sormak, pek çok şeyin yanlış yapılmasının önüne geçebilir.

Belgesel fotoğrafçılık ne için yapılır? Daha doğrusu, doğrudan fotoğrafın bir alt dalı olan sosyal belgesel fotoğraf ne için vardır? Belgesel fotoğrafın var oluşunu bunca önemseyen, bunca destekleyen bizler, farkında olmadan veya olarak; aslında ne yaptığını çok ta takmayan bir fotoğraf meraklısı grubuna sırf “trend” olduğu için veya dışarıdan iyi göründüğü için belgesel fotoğrafçılık yaptırıyor olmayalım?

Neden sorusunun sorulmadığı bir belgesel fotoğraf üretimi, aslında en temel köklerinden arınıp popülistleşmiş olmuyor mu?

Bu konudaki en somut örnekleri görmek için, çok tekrarlanan konulara bakın : Engelliler, Seks İşçileri, Sokak Çocukları, Maden İşçileri, Grevler, Sokak Eylemleri, Göç, vb…

Elbette ki bu konuları gidip fotoğraflamak yasak değil, elbette ki çok çok nitelikli işler çıkıyor ortaya. Ancak bir konuda ortaya konan projenin öncelikli olarak konuyu estetize etme kaygısından uzaklaşıp mesajının ne olduğunu düşünmesi gerekmiyor mu?

• Neden bu konu?
• Neden böyle bir proje?
• Yeni ne söyleyeceğim bu konuyla ilgili?
• Bu konuyu sadece popüler olduğu için mi, yoksa benim içime ciddi ciddi dert olduğu için mi seçiyorum?
• Benim bu konudaki derdim ne?
• Bu derdi nasıl aktarabilirim izleyiciye?

Ancak bu soruların sorulması sonucunda doğru şekilde yola çıkmak söz konusu olmayacak mı?

Bir üretimin nitelik kazanması için, neden sorusunun fotoğrafçının temel ilgi alanlarından, makroekonomik trendlere kadar bir dizi bilgi düzleminden beslenmesi, görsel sanatlarla bir şekilde paslaşması gerekiyor. Sadece o aralar gündemde olanı gidip çekmek, olsa olsa sizi popülist yapar, ama fotoğrafçı yapar mı?

Daha da kritik soru : Fotoğraf anlayışını katı kalıpların içine hapsetmiş, memleketi “güzelleme” ordularının her hafta sonu taarruza kalktığı, Pazartesi sabahı iş yerine gidildiğinde çekilen fotoğraflara bakılıp puan/beğeni istendiği ülkemizde belgesel fotoğrafın nicelik olarak üretimini desteklerken bizler yukarıdaki nitelikleri göz ardı mı ediyoruz?

Bir soru da şu : Neden sorusu layıkı ile yanıtlanmadığı için mi, ikinci soru olan “nasıl?” kısmındaki tekdüze kalışlar?

Okuduğunuz için teşekkürler,

Utku

Paulo Coelho

(Paulo Coelho Blog’dan çeviri, yazının orjinali için buraya tıklayınız)

Bir insan her zaman sahnenin bittiğinin, perdenin indiğinin farkında olmalı. Gereken zamandan daha uzun kalmak için ısrar ederdeniz, mutluluğu ve oynamamız gereken diğer sahnelerin anlamını yitiririz.

Çemberleri tamamlamak, kapıları kapatmak, bölümleri sona erdirmek – ne isim verirseniz verin; önemli olan yaşamda bitmiş olan anları arkada bırakabilmektir.

İşinizi mi kaybettiniz? İlişkiniz sona mı eriyor? Ailenizin evinden mi ayrıldınız? Yurtdışına yaşamaya mı gittiniz? Uzun süren bir dostluk aniden bitti mi? Bunun neden olduğunu düşünerek uzun zaman geçirmek mümkün.

Kendinize yaşamınızda bu denli önemli ve büyük yer tutan şeylerin bir parmak şıklatması süresinde toza dönüşmesinin nedenlerini anlamadan yaşamınızda bir adım daha atmayacağınızı söyleyebilirsiniz. Ama bu yaklaşım, yaşamınızı paylaşan herkes için dehşetli biçimde stresli olacaktır : ebeveynleriniz, eşiniz, dostlarınız, çocuklarınız, kardeşiniz.

Herkes kitabın bölümlerini kapar, yeni sayfaları açar, yaşamına devam ederken sizi durağan bir biçimde görmek hepsini kötü hissettirecektir.

Şeyler olur ve geçer, ve bazen elimizden gelen en iyi şey onların gitmesine izin vermektir.

Bu yüzden, ne kadar acı da verse, hatıralardan arınmak bazen iyidir, küçük şeyleri yok etmek, eşyaları yetimhanelere bağışlamak, kitaplarınızı satmak ya da ödünç vermek.

Bu dünyada görünür olan herşey, aslında görünmeyen dünyanın ifadesidir, yüreklerimizde yer alan şeylerin bir izdüşümü.. -Ve hatıralardan arınmak, bazen yeni hatıralar için yüreklerimizde yer açmak anlamına gelir.

Bırakın gitsinler. Azat edin onları. Arının onlardan.

Kimse hayatı işaretli iskambil kağıtları ile oynamaz, yani bazen kazanır ve bazen de kaybederiz. Geri dönüş beklemeyin her zaman, emeklerinizin takdir edilmesini, dehanızın keşfedilmenizi, aşkınızın anlaşılmasını.

Kendi duygusal televizyonunuzda aynı kanalı izlemeyi bırakın. Bir kayıptan ne kadar acı çektiğinizi gösteren o programı artık izlemeyin. O sizi sadece zehirliyor, başka bir şey değil.

Hiçbir şey, kırık aşk öykülerini kabul etmekten daha tehlikeli değildir hayatta; başlama tarihi olmayan söz verilmiş işlerden veya sizi “ideal zamanı” beklemeye sürekli mecbur eden kararlardan.

Yeni bir fasikül açılmadan, önceki bitirilmelidir: Kendinize geçmiş olanın tekrar geri gelmeyeceğini söyleyin kendinize.

Bir zamanlar o şey veya o kişi olmaksızın yaşayabildiğinizi hatırlatın – hiçbir şey yeri doldurulamaz değildir; bir alışkanlık bir ihtiyaç değildir.

Bu çok belirgin görülebilir, hatta zor olabilir, ancak çok önemlidir.

Çemberleri kapatmak. Gururunuz nedeniyle, yoksunluğunuz veya öfkeniz nedeniyle değil, artık ona hayatınızda yer kalmadığı için.

Kapıyı kapatın, müziği değiştirin, evi temizleyip tozu silkeleyin.

Eskiden olduğunuz kişi olmayı bırakın, ve şimdi olduğunuz kişiye dönüşün.

Mutlu Yıllar.

Paulo

Türkiye’deki toplam gazete tirajı 3.5 milyon’dan biraz daha fazla. Basılı gazetelerin toplam tirajından söz ediyorum. Basılı olmayan mecraların da (internet, mobil, tablet) okunma sayılarını koyarsanız günde yaklaşık 5-6 milyon gazete okunuyor Türkiye’de.

Japonya’nın en yüksek tirajlı ikinci gazetesinin basılı tiraji 11 milyon.  ABD’de toplam baskı 35 milyon. İngiltere’de toplam baskı adetleri de buna yakın. Bakacak olursanız, tiraj elbette nüfus ile doğru orantılı ve örneğin Hindistan ve Çin neredeyse 100 milyona varan toplam baskı adetleri ile bu konuda başı çekiyorlar. Son iki yıl içinde internet ortamının daha çok devreye girmesi ile gazeteler içeriklerini internete göre tasarlamaya başladılar. Daha çok video, daha çok görsel, daha çok sosyal etkileşim.

New York Times’ın Twitter’daki takipçi sayısı basılı tirajından fazla. ABD’deki pek çok şehir gazetesi basılı edisyonlarını kapatıyor, internet edisyonlarına geçiyorlar. Ancak bunlar olurken insanlar gazete okumayı bırakmıyorlar, gazetelere erişim biçimlerini değiştiriyorlar sadece.

Türkiye’de neden gazete almıyoruz? Eninde sonunda 25 kuruş olan bir şeyden bahsediyoruz, veya 50. Yani maliyet bir kriter değil. Yurtdışındaki gazeteler ile ülkemiz gazeteleri arasındaki temel farklılık nereden kaynaklanıyor?

Bunu sadece sıradan bir gazete okuru olarak söyleyebilirim ki, farkın özü haberlerin içeriğinden geliyor. Ben sıradan bir gazete okuruyum, gazete benim için yapılıyor, yazılıyor. Dolayısıyla da eleştirmeye hakkım olduğunu düşünüyorum.

Türkiye’de gazete var.. Burası tamam, ama gazetecilik ne alemde?

Farkı anlamak için basit bir test yapın. Tamamı Türkçe. Öncelikle Türkiye’nin en yüksek tirajlı gazetesi Zaman‘ın internet sitesine girin. Yandaş medyayı örnek veriyor gibi olmasın, eliniz değmişken bir de ikinci büyük gazetemiz Hürriyet‘in internet sitesine girin. Bunlar zaten her gün girdiğiniz siteler. Haberlerin içeriğini değil, veriliş biçimini, kişiselleştirilmesini, o haberi okurken edindiğiniz derinlik ve zenginliği anlamaya çalışın. Yüzeysel, sıradan bilgi mi alıyorsunuz yoksa o gazeteyi okuduğunuz için (yorum değil, haber olarak) hiçbir yerde bulamayacağınız bilgiler mi? Yorumlarda (vaay, ben bunu düşünmemiştim) diyor musunuz? Yorumlar (köşe yazıları) size daha önce görmediğiniz perspektifler sunuyor mu? Spor, sanat, kültür, siyaset.. Hepsi için söylüyorum. Doğrusunu isterseniz, ben gazetelerde birbirinin aynısı bilgiler, yorumlar okumaktan çok yoruldum. Siyaset için, sanat, kültür için bilgisiz haberler okumaktan, derinlikten uzak yazılar görmekten yoruldum. Hiç mi yok? Elbette var. Ama tek tük..

Şimdi karşı kıyıya bakmak için, Sabah’ın çevirilerini yayınladığı The New York Times gazetesinin (Bir milyon basılı tirajı var ABD’de) Türkçe edisyonuna bakın. http://www.sabah.com.tr/NewYorkTimes adresinde bulabilirsiniz.

İki farklı kıyıyı karşılaştırın. Hangisinde daha önce bilmediğiniz türde, derin, anlamlı bilgi aldınız? Hangisinde Vaay, bunu düşünmemiştim dediniz? Daha açık örnekler vereyim. Her zaman aynı fikirde olmasak ta, Hıncal Uluç’un bu yazısına bir göz atın.

Başka örnekler vereyim; Türkiye’de Ergenekon, Balyoz, vb. davaları açıldı, devam ediyor. Kamuoyunda büyük tartışmalara yol açan davalara ilişkin olarak iddianemeden yola çıkan ve yukarıdaki NY Times örneğinde kaç tane doyurucu araştırma okudunuz? Bavulla kapısına gelen belgeleri öyle pek te araştırmadan yayınlamak, veya siyaseten kendisi gibi düşünenler tutuklandığında bağırıp çağırmak mı gazetecilik?

Balyoz davası sanıklarından Emekli Org.Çetin Doğan’ın kızı Pınar Doğan ve damadı Dani Rodrik (ikisi de Harvard Üniversitesi Öğretim Üyesi) bir araştırma yapıp bir kitap yayınladılar. Balyoz davasındaki bazı belgelerin düzmece olduğunu iddia eden kitaplarını oluşturma metodu olarak, iddianamede geçen kavramları Google’de aradılar, tarih tutarsızlıkları buldular ve bunları bir internet sitesinde yayınladıktan sonra kitaplaştırdılar.

Bu kitabı okumadım, dolayısıyla sözü edilen argümanlar benim için iddiadan ibaret. Bulguların objektif olduğu söyleniyor çünkü kaynaklar internette mevcut, herkesin bulabileceği ve ulaşabileceği bilgiler. Benim sorum şu: Balyoz ve benzeri davalar Türkiye’yi sarstı, üzerine çok konuştuk ama, Google’dan bu araştırmayı yapacak “gazeteci” yok muydu Türkiye’de? Amerika’dan birilerini mi beklemek zorundaydık bunlara “vaaay” demek için?

Son soru : Türkiye’de gazete patronlarının hangisi gazetecilik dışında başka bir işle uğraşmıyor? Var mı böyle bir gazete patronu?

Rahmetli Uğur Mumcu, Abdi İpekçi davasının çuvallara sığmayan dosyalarını yıllarca incelemiş ve sonunda kimsenin bulgulamadığı konuları ortaya çıkartmıştı, Ağca’nın bağlantıları, ikinci tetikçi, vb… Gerçek gazeteci oydu. Ölmeden önce çalıştığı Kürt Dosyası kitabı, Tarikat-Siyaset-Ticaret araştırması, Rabıta, Silah Kaçakçılığı & Terör kitapları da bu olgunun başka kanıtlarıdır.

Türkiye’de gazete çok olabilir, ama gazetecilik az.

Türkiye’de gazeteler az satıyor, çünkü insanlar gazete almıyorlar. Gazeteciliğin olmadığı gazeteleri neden alsınlar ki?

Okuduğunuz için teşekkürler.

Utku

Sebastiao Salgado Brezilya'da... Copyright : Amazonas Images

Belgesel Fotoğraf eğitimlerinde hep söylenen şey, fotoğrafçının öyküsüne mümkün olabildiğince yaklaşması ve samimiyetini feda etmeksizin öykünün içinde yaşayarak fotoğraf üretmesidir.

Bu konudaki en uç örnek, şüphesiz bugün dünyanın en büyük belgesel fotoğrafçısı kabul edilen Sebastiao Salgado’dur. Yaklaşık 10 yıldır Genesis adlı, dünyanın bozulmamış alanlarının ve ilkel, komünal yaşamdan sapmamış kabilelerinin bir büyük röportajını üreten Salgado, Amazonas Images adlı sadece kendi işlerinin dağıtımını yapan kendi ajansının web sitesinde nasıl çalıştığına dair videoları yayınlamış.

Yukarıdaki görüntü bu videolardan alınmıştır. Salgado, yerli kabilesi ile birlikte yaşadığı köyde gelen erzak/malzeme uçağını karşılıyor.

Bu sayfada görebileceğiniz büyük röportajlar (Grands Travaux) kısmında videolar bölümünde Reportage Zò’é videosuna tıklarsanız göreceksiniz. Amazon’un uçsuz bucaksız, erişimi mümkün olmayan bölgelerinden birinde Salgado, kendisine malzeme getiren uçak indiğinde kabilenin arasına karışmış, onlarla birlikte bir yaşam sürüyor.

Onların fotoğraflarını çekmek için orada değil sanki, onlarla yaşıyor. Sabah sporunu yapıyor, ava çıkıyor, doğal bir stüdyo kurup kabileyi fotoğraflıyor. Erişimi mümkün olmayan, ancak uçakla gidilebilen bir bölgede aylarca kalarak.

Yaklaşmadan, öykünün içinde olmadan fotoğraf çekilemeyeceğinin açık kanıtı bu videolar. Genesis’in nasıl yapıldığını görmek istiyorsanız, bir insan 12 yıl bir öykünün içinde nasıl çalışır merak ediyorsanız, izleyin.

Genesis’ten diğer fotoğraflardan bir seçkiyi aşağıda bulabilirsiniz.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Utku

Ami Vitale, Her Hakkı Saklıdır

Bu siteyi sadece kişisel bir blog tutmak ve fotoğraf ile ilgili düşüncelerimi bir yerlerde kayda geçirmek amacıyla başlattım. Çeviriler ve diğer makaleler, benim internette ilginç bulduğum yazıları paylaşmak amacıyla bu siteye eklendi.

Site hiç ummadığım bir ilgiyle karşılandı, ya da en azından ben bu kadar beklemiyordum. Verdiğim uzun aralara rağmen, özellikle yazıların düzenli gönderildiği dönemlerde beklentimin üzerinde ilgi gördü.

Bazı istatistikleri izninizle paylaşayım. Açıldığı günden bu yana blogumu 20.500 kişi ziyaret etti. Toplamda 75.500 sayfa görüntülendi. Giren her ziyaretçi ortalama 3,5 sayfayı okuyor ve yaklaşık olarak 4 dakika sitede kalıyor. Bu verileri biliyorum, çünkü site baştan beri Google Analytics yazılımını kullanıyor.

Tüm bu dönem boyunca 55 yazı gönderdim siteye. 31.12.2010 itibariyle bu yazıların en popülerleri ve ziyaret sayıları şöyle :

1. Nefes Kesici Portreler Çekmek İçin 10 İpucu – 3,150 Ziyaretçi
2. Fotoğrafa Yeni Başlayanlar İçin En İyi On Kitap – 2,805 Ziyaret
3. Fotoğraf Makinanızın Önemi Yok! – 2,337 Ziyaret
4. Bir 35mm / Dijital SLR Sistemi Kurmak – 1,823 Ziyaret
5. Fotoğrafçıların İzlemesi Gereken En İyi Filmler – 1,762 Ziyaret
6. Büyük Ustalar (Kategori) – 1,637 Ziyaret
7. Fotoğraf Eğitiminin Önemi – 1,268 Ziyaret
8. Henri-Cartier Bresson – 1,149 Ziyaret
9. Photoshop’ta Siyah Beyaz Çevrimi – 982 Ziyaret
10. Objektif mi, Makina mı? Bütçesini Düşünenler İçin Bir Rehber – 967 Ziyaret

Bu tekil yazıların haricinde, Bir Anlatım Dili Olarak Fotoğraf adlı üç bölümlük seri de epey ilgi çekti. Bu üç yazının toplam ziyaret sayısı 1,900.

2011′in bu ilk günlerinde, belki bazı yazıları yeniden okumak veya gözünüzden kaçmış olan yazılara göz atmak istersiniz.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Utku

Fotoğraf : D.B.Martin

1. Neden? Diye Düşünün

Neden fotoğraf çekiyorsunuz? Ne anlatmak istiyorsunuz? Fotoğraf sizin için ne ifade ediyor? Kendinizi geliştirirseniz ne ifade edebilir? Bu sorular üzerine bol bol düşünün.

2. Bir konu üzerine yoğunlaşın

Projeli çalışmanın önemini ne kadar anlatsam yetmez herhalde. Bir konu üzerine yoğunlaşın, sadece çekim yanını değil, kuramsal yanını da öğrenecek şekilde. Kısa da sürse, bir proje yapın.

3. Işıkla oynayın

Evde still life uygulamalarında bir masa lambasını kullanarak bile değişik fotoğraflar elde etmeye çalışın. Işığın yönüyle, mümkünse şiddeti ile oynayarak aynı konuyu farklı ışık koşullarında görüntüleyin. Nasıl görünüyor ? Gözlemleyin, sonra bunu dış mekan çekimlerinizde de uygulamaya çalışın.

4. En az iki fotoğraf kitabı okuyun

Bu kitaplar için bu sitedeki En İyi On Kitap seçkisine göz atabilirsiniz. Daha önce hiç fotoğraf kitabı okumadıysanız Fotoğraf Üzerine ve Camera Lucida ile başlayın, Sanatın Öyküsü ile devam edin derim.

5. Kendi çetenizi kurun

Hayır hayır, organize suçtan söz etmiyorum. Fotoğraf çetenizden söz ediyorum. Yukarıda yaptıklarınızı, okuduklarınızı paylaştığınız, fotoğraf konuştuğunuz beyin takımınızı kurun. Mümkünse 4-5 kişiyi geçmesin, okuyun, araştırın, fotoğraflara bakın, paylaşın. Henüz olmadıysanız, şehrinizdeki fotoğraf derneğinin etkinliklerine katılın, üyesi olun.

6. Güvenlik Bölgenizin Dışına Çıkın

Çekmeye alışık olduğunuz fotoğraf her neyse, gelecek yılda en az 5 defa onun dışına çıkın, başka bir stilde veya disiplinde fotoğraf çekin. Örneğin, ağırlıkla gezi/belgesel çalışıyorsanız, bir stüdyoda biraz zaman geçirmeyi ve çekim yapmayı deneyin, sizi zenginleştirdiğini göreceksiniz.

7. En az dört fotoğraf albümünü satın alın

Evet! Mümkünse az bulunur, ufkunuzu açan dört fotoğraf albümünü satın alın. Kitap basmak çok dertli, ama sizin gibi fotoğrafseverler bile kitaplara ilgi göstermez ise tam bir kabus! Fotoğrafçıları önce fotoğrafçılar desteklemezse, kim destekleyecek. Unutmayın.

8. Seçtiğiniz disiplin ile ilgili bir atölye çalışmasına katılın

Atölye eğitmeninin özgeçmişini araştırın ve gerçekten dolu bir eğitime (adı atölye konmuş üç günlük bir sohbete değil) katılın. Atölye sırasında mutlaka ödevler veriliyor veya sizin daha önceki işlerinizin değerlendiriliyor olmasına dikkat edin. Eğitim şart!

9. Sergilere gidin!

Kentinizde açılan her fotoğraf sergisine ve belli başlı merkezlerde açılan sergilere gitmek üzere kendinize bir kural koyun. İki ayda bir sadece bu amaçla şehir dışına çıkın, bir haftasonunda sergi gezin. Durun, düşünün, neden bu fotoğraf, neden bu sıralama, burada ne demek istemiş. Sergiyi okumaya, yorumlamaya çalışın. Her bir fotoğrafı 5 saniyede geçmek yerine, düşünün.

10. Fotoğraf yayınlarını takip edin

Fotoğraf Dergisi, PhotoWorld, Kontrast, Kadraj, İz, Fotoğraf Notları, Fotoğrafsız gibi dergilere abone olun. Dernek dergileri ve bültenler çoğunlukla ücretsizdir, isterseniz adresinize kadar gönderirler. Yayın politikaları birbirlerinden çok farklı bu dergileri alın ve okuyun.

Umarım yeni yılda yolumuz bir yerlerde kesişir.

Mutlu yıllar!

Utku

Sık sık değil, sürekli…

Önce Altan Bal’dan, sonra Merih Akoğul’dan duydum bunu. Ancak kafama Malcolm Gladwell‘in Outliers (Çizgi Dışındakiler) kitabını okuyunca dank etti.

Tiger Woods, 3 Yaşında

Tiger Woods’un dünyanın en iyi golf oyuncusu olma nedenini, Beatles’ı Beatles yapan şeyi, Koudelka’yı özel kılanın ne olduğunu o zaman anladım.

Geleneksel inanış şudur : Bir alanda dünyanın en iyisi olabilmiş isimler doğuştan yeteneklidir ve bu özellikleri kendilerine her kapıyı açmaktadır. Şanslıdır da bu insanlar. Bizden zaten farklı, hatta deha oldukları için zaten başka bir gezegende yaşamaktadırlar, yapacak ta bir şey yoktur.

Siz de böyle mi biliyorsunuz? Tekrar düşünün.

Burada bulabileceğiniz bir araştırmada İngiliz araştırmacılar Howe, Davidson ve Sloboda üstün performansın doğuştan yetenek ile ilgili olmadığını ortaya koydular. Benzeri bulgular Ericsson’un 1993 tarihli araştırmasında da tekrarlanıyor.

Üzgünüm Tyler, ama doğuştan milyoner bir golf dehası olarak doğmadın. Sen de Bill (Gates). Sizi mükemmel yapan, sonradan üzerine koyduğunuz sıkı çalışma dolu saatlerdi.

Ne mutlu ki, artık bu saatlerin sayısının aşağı yukarı belirli bir minimum miktarı var.

Bir alanda 10,000 saat (kabaca on yıla denk) biliçli çalışma yapmayan bireylerin dünya standartlarında performans gösterme şansları yok.

The Beatles

Örnek mi? Bobby Fischer, büyük satranç ustası, “Büyük Usta” olduğunda 16 yaşındaydı ve 9 yıldır satranç oynuyordu. Beatles, Liverpool’lu dört genç tarafından kuruldular, ancak ilk plaklarını yapmadan önce 5 yaz boyunca Hamburg’a gidip sürekli olarak barlarda çaldılar ve sahne pratiği yaptılar. Bir sahne şovları yaklaşık 6-7 saat sürüyordu ve ertesi gün yeniden başlıyorlardı.(Gladwell, Outliers)

Dolayısıyla mükemmellik kimseye tanrılar tarafından bahşedilmiyor, ancak ve ancak çok çalışma ile geliyor.

Ama nasıl çalışma ? Pek çok golf meraklısı, bir kova topa sürekli olarak vuruş yapmanın iyi bir çalışma olduğunu düşünür. Tekrar düşünmeliler.

Bilinçli çalışma, 8 numaralı sopayla 300 defa vuruş yaparak topu atışların 80%’inde deliğe en fazla 20 ft mesafede bırakmaya çalışmak demektir.

Bunu fotoğraf için tercüme edin.

Josef Koudelka

Koudelka, sabahları kahvaltıdan önce sadece görme egzersizi yapmak için üç makara film bitirdiğini anlatır. Merak ediyorsanız bu kitapta yazıyor. Sonra kahvaltı eder, uyku tulumunu toplar, yarın nerede yatacağını bilmeden 12-13 saat boyunca fotoğraf çeker. Evsiz, yurtsuzdur Koudelka ve bunu fotoğraflarında bir güç olarak kullanır. O kadar ki, Ara Güler’in evine geldiğinde yatak yerine yerde yatmayı tercih etmiş, nedenini soran Güler’e “Bu beden 16 saat dik durup fotoğraf çeker, 8 saat düz yerde yatması lazım” yanıtını vermiştir!

Eklemeden olmaz, süreklilik hayati derecede önemlidir. Pek çok alanda üstün performans gösteren sanatçılar, sporcular her gün (haftasonları dahil) pratik yaparlar. 20 Yıllık keman sanatçıları arasında konservatuar eğitmenleri tarafından değerlendirilen en iyi grubun 10,000 saat pratiği bulunmaktadır. Daha fazla bilinçli çalışma daha iyi performans, tonlarca bilinçli çalışma mükemmel performans demektir.

Evet, elbette 1.90 boyundaki birisi balet, 1,50 boyundaki biri de NBA oyuncusu olamaz, ancak bu sınırlamalarla ilgili düşüncelerimizi etkilememeli. Ericsson’un belirttiği gibi, çoğu satranç oyuncusunun IQ seviyesi 90 civarındadır.

Michael Jordan lise basketbol takımından kötü oynadığı için çıkartılmıştır. Ancak hepimizin bildiği üzere, Chicago Bulls’un öldürücü antrenmanlarına ilaveten her gün 4 saat te kendi kendisine çalışmaktadır, üstelik kariyerinin zirvesindeyken!

Tiger Woods golfe 18 aylıkken başlatıldığı ve sürekli bilinçli çalıştırıldığı için 18 yaşında ilk Amerika Açık turnuvasını kazandığında koltuğunun altında 15 yıllık tecrübe bulunmaktadır.

Bunun fotoğrafla ne ilgisi var dediğinizi duyar gibiyim. Fotoğraflarınız daha iyi olsun istiyorsanız, yukarıdaki türden bir bilinci geliştirmek ve rastgele deklanşöre basmak yerine bilinçli çalışmayı zihninize yerleştirmek zorundasınız. Bu aşağı yukarı şu demektir :

• Konunuzu belirleyin
• Performans kriterlerinizi belirleyin
• Kendinize ölçülebilir çalışma hedefleri koyun (bu kadar zaman ayıracağım)
• Görsel imgelem gücünüzü sürekli geliştirmek için alıştırmalar yapın (görme egzersizleri, vizörden bakmak, alıştırma fotoğrafları)
• İyi portfolyoları bulun ve bu işler üzerine çokça düşünün

Burada bir alıştırmalar bütününden bahsetmiyorum, bütünüyle farklı bir yaklaşımdan ve zihinsel durumdan söz ediyorum.

Veya bütün bunların hiçbirini yapmayıp başkalarının neden daha iyi, daha farklı, daha üstün olduğunu merak etmeye devam edin.

Sık sık değil, sürekli….

Hadi bugün sizin fotoğraf kitabınızı yayınlayalım, değişiklik olsun.

Şaka gibi, biliyorum. Ama dijital teknolojinin getirdiği en büyük nimetlerden biri de, fotoğraf kitabı servisleri. Print-on-demand, yani isteğe bağlı yayıncılık tüm dünyada çığ gibi büyüyor. Ben de bugünkü yazıda bu servislerin bir listesini oluşturmak istedim.

Diyelim ki çalışmalarınızı bir kitapta toplamak istiyorsunuz, ancak nereden ve nasıl başlayacağınızı bilmiyorsunuz. Sponsor bulabilmek için (evet hala bulunabiliyor) bir maket yaptırmanız gerekli. Fotoğraflarınızı ve metni oluşturdunuz, ancak maketi kim yapacak? Nasıl bir maket yaptıracağınıza nasıl karar vereceksiniz.

Aşağıdaki servisler, gerek web üzerinden gerekse de masaüstü kitap tasarım uygulamaları ile bu maketleri yaptırmanıza olanak tanıyor. Aşağıda gördüğünüzden daha fazla sayıda kitap servisi var, ama ben buraya yalnızca fiyatı ekonomik veya kaliteleri iyi olanları aldım. Hepsi de Türkiye’ye gönderim yapıyorlar, posta ücreti karşılığında.

Bu servisleri kullanarak kendi maket (veya gerçek) kitabınızı yaptırabilir, dilerseniz eşe dosta dahi hediye edebilirsiniz. Aynı zamanda web üzerinden sipariş verilmesini kolaylaştıran hizmetleri de var, eğer kitabınızı para ile almak isteyen dostlarınız varsa.

Blurb : (www.blurb.com)

Kitap tasarım yazılımı gerçekten çok güçlü. Sert karton katlanmalı kapak ve vasatın çok üstünde baskı kalitesi sunuyorlar. Kitap fiyatları (bir kitap için, tasarım dahil) 24 USD ile 44 USD arasında değişiyor. Kağıt kalitesi biraz ucuz hissi veriyor, ve 6 dolarlık premium kağıt tam bir para israfı, hiç gerek yok.

AdoramaPix (www.adoramapix.com)

ABD’nin ünlü fotoğraf dükkanı Adorama’nın web üzerinden fotoğraf baskı servisi AdoramaPix, kitap yapım hizmetini de başlattı. Kitap yaptırmak pahalı, ama baskı kalitesi gerçekten çok çok iyi. Bir kitabın fiyatı 65 USD tutuyor, ama maket elinize geldiğinde gerçekten “wow” diyeceksiniz. Geçtiğimiz yıla kadar 50 sayfa ile sınırlıyorlardı, ancak şimdi 76 sayfalık opsiyon da sunuyorlar. Kalite seviyesi süper ile mükemmel arasında.

MyPublisher (www.mypublisher.com)

Fiyatı yüksek olmasına rağmen tüm alanlarda (cilt, baskı kalitesi, kağıt kalitesi vb) 10 üzerinden 10 alan bir şirket. Güçlü bir masaüstü yazılımı sunuyorlar, kitabını ciddiye alanlar için gerçekten iyi bir seçim.

Inkubook (www.inkubook.com)

Blurb ayarında servisleri olan, her ne kadar cilde direk baskı seçeneğini sunmasa da fiyat / performans kalitesi olarak (42USD) iyi bir noktada duran kitap servisi. Web üzerinden tasarım imkanı sunuyorlar, dolayısıyla yazılım kurmak zorunda değilsiniz. Kesinlikle iyi bir alternatif.

Bu servislerin hangilerini tercih edeceğinize karar vermek size kalmış ve bu servislerin alternatifleri ülkemizde bulunmuyor. Ancak şunu bilin ki tüm dünyada binlerce insan bu yolla kitap yayınlamaya başladı ve dijital tejnoloji geliştikçe kitaplarınızı binlerce bastırmanıza gerek yok.

Fotoğrafı ciddiye alan fotoğrafçı, bir şekilde basılı yayına geçmeli.

Siz ne duruyorsunuz?

Merih Akogul

Fotoğraf ve sanat üzerine yapılagelmiş en güzel söyleşilerden biri. Kesinlikle önerilir, ara sıra tekrar tekrar dönüp okumak için. Ben yapıyorum, size de tavsiye ederim.

Minik bir alıntı nakledeyim :

UFO’ları şiddetle reddeden ama meleklere inanan, paraya tapan ama şiirden nefret eden, internetteki her şeyi koşulsuz kabul eden ama evine son kitabı iki üç yıl önce alan insanların efendileşti(rildi)ği totaliter bir rejime doğru gidiyoruz.

Daha önce okumadıysanız, mutlaka okuyun.

http://www.fotoritim.com/yazi/merih-akogul-ile-edebiyata-sanata-ve-fotografa-dair

Altan Bal (Fotoğraf : Fototrek.com)

Bu sitede bazen çok sevdiğim, fotoğraf üzerine söyleyecek sözü olan yazarları da tavsiye edeceğim. Sevgili Altan Bal da onlardan biri.

Fotoğraf Çekmeye Yeni Başlayanlar İçin Rehber: Fotoğraflarınızın Kelimenin Tam Anlamıyla Sıradan Olması için Yapmanız Gerekenler, fotoğrafa yeni başlayanlarca mutlaka okunması gereken bir rehber. Okuyun, fotoğraflarınız neden sıradan anlayacaksınız. Yazılanları harfiyen yapmanıza rağmen sıradan değillerse, Altan’ın yanısıra beni de bulun, bana da anlatın.

Bu nefis taşlamaya ilave olarak, Şule Tüzül’ün belgeselfotograf.com için Altan Bal ile yaptığı röportajı da kesinlikle okumalısınız. Oldukça uzun, ama bence her satırı değerli bu röportajın hayatla ve fotoğrafla derdi olanlar için özel bir anlamı var. Buradan ulaşılabilir.

Bu arada, hala Kontrast, Kadraj gibi dergileri almıyorsanız, bence artık zamanıdır.

Jessica Auer, Recreational Landscapes

Jessica Auer‘in Recreational Spaces (Dinlence Yerleri) adlı çalışması, sosyal manzaralar kategorisinde ilginç bir iş. Auer, doğanın turizm için nasıl değiştirildiğini sorguluyor.

Genç fotoğrafçı Laura Pannack’ın fotoğrafları konusuyla doğrudan empati kuran, portrenin öznel dünyasına izleyicisini çeken bir performans sergilemekte. Web sitesine buradan ulaşabilirsiniz. Özellikle “Portraits” adlı portfolyoya bakmanızı öneririm.

Laura Pannack, Portraits

Pétur Thomsen’in İthal Manzaralar adlı çalışmasına 1/125 web sitesinde gördüm. Bununla birlikte Thomsen’in Umhverfing çalışması, İthal Manzaralar’dan çok daha ilginç. Belki bir göz atmak istersiniz.

Pétur Thomsen İzlanda’lı bir fotoğraf sanatçısı. 1998′den bu yana fotoğraf üretiminin içinde olan Thomsen 15′in üzerinde kişisel sergi açmış ve 30′un üzerinde yayında (tekil veya karma olarak) yer almış.

Pétur Thomsen, İthal Manzaralar

Aise Amet, 2010

Aise Amet, fotoğraf çalışmalarını Bursa Fotoğraf Sanatı Derneği çatısı altında sürdüren bir fotoğrafçı.

Amet, “İlk” adlı fotoğraf sergisini 4 Kasım 2010 tarihinde Bursa Korupark AVM Sanat Galerisinde açtı.

Sergiden elde edilen gelir, Onkoloji Derneği’ne bağışlanarak kanser hastalarının tedavilerine destek olacak.

Öncelikle sanal ortamda bu fotoğraflarla abad olmak yerine, basılı fotoğraf ile gerçek dünyada varolmayı seçen Aise Amet’i kutlamak gerekli.

Yıllardan beri atlara duyduğu sevgiyle fotoğrafladığı fotoğraf sergisi, 22 fotoğraftan oluşuyor. 60x40cm, dijital renkli baskı ve fine art tekniği ile basılan fotoğraflar önceden belirlenmiş bir akış içinde sunulmuş. Serginin içinde, biçimsel benzeşimlere dayalı üçleme ve ikilemeler göze çarpıyor.

Aise Amet, 2010

Amet, fotoğraflarında konusunun bütünlüklü, biçimsel estetiğini ön plana çıkartmak yerine atların duygusal dünyasına dair bir bakış sunmayı seçmiş. Serginin ismi “İlk” yerine “Atlar : Yakın ve Kişisel” olsaydı fotoğrafların anlamına daha uygun olabilirdi diye düşünüyorum. Çünkü fotoğraflar atların kişisel dünyasına girmiş, onlara dair Aise’nin gözünden bir görme biçimi sunuyor bizlere.

Bununla birlikte, özellikle yandaki fotoğrafta görüldüğü üzere, fotoğrafçı fotoğraflara kendini de dahil ederek otoportre’ye de bir gönderme yapıyor.

Diğer fotoğraflarla birlikte değerlendirildiğinde, konu/fotoğrafçı ilişkisi birbirine karışıyor, seyircinin her zaman uzak ve nesnel kalmasının beklendiği sergide sadece Aise’nin gözünden atları değil, atlara dair bize sunulan görme biçimi üzerinden Aise’nin kendisini de izliyoruz.

Aise, atlara duyduğu sevgi üzerinden kendi kırılganlıklarını, duygusallıklarını, öznelliğini ve naifliğini de ifade etmeye çalışmış. Tüm bunları fotoğraf dilinde ve ilgi duyduğu bir konu üzerinden gerçekleştirme çabasını son derece önemli. Bu çaba sayesinde sergi, gerçekten irdelenerek izlendiğinde fotoğrafçının dünyasına dair bir duygusal yolculuğa dönüşüyor ve bu yolculuk sayesinde bizler At fotoğrafları yerine “Aise Amet : Yakın ve Kişisel” adı daha da çok yakışacak sergiden büyük bir keyifle ayrılıyoruz.

Aise Amet’i kutluyor, fotoğraf dilinde verdiği emeğin sürmesini, fotoğraf üretimlerinin yeni konularla ve her zaman yeni şeyler söyleyen bir Aise ile devamını diliyorum, elbette bu üretimlerin kalıcı eserlere dönüşmesi umuduyla…

Sergi fotoğraflarından küçük bir seçkiyi aşağıda bulabilirsiniz.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Utku

Tian Taiquan’ın kompleks, kreatif fotoğrafları Çin’de gerçekleşen kültür devrimini bir başlangıç noktası olarak kullanıyor ve bu noktadan hareketle komunist parti döneminin geri kalmışlığını ve kayıplarını inceliyor. (kaynak için burayı tıklatın) Daha fazla fotoğrafı burada, ve fotoğraflardan oluşan bir gösteriyi burada bulabilirsiniz.

Tian Taiquan, Fluttering, 2010

İbrahim Zaman, Mevlevihane (Kaynak:fotograf.net)

Gündelik programlarımızın zorlayıcı gündemlerinden kurtulup sevdiğimiz şeylere bir adım geriden bakabildiğimiz günlerde; belli başlı tüm fotoğraf derneklerimizin zihninde ortak hedefler dolaşıyor. Uluslararası alana taşınmak, sergiler açmak, sergi ve gösteri değişim aktiviteleri içine girmek.

Sanırım yeterince büyük bir sivil toplum organizasyonu haline gelirseniz, hedeflerden biri kaçınılmaz olarak bu oluyor.

Bununla birlikte, yarışma fotoğrafçılığının baş döndürücü çarpıcılığından kurtulabilirsek bu toprakların fotoğrafında özellikle yeni nesil olan bizlerde eksik olan bazı şeylerin de farkına varıyoruz.

İtiraf edelim, dünyada sözü geçen fotoğraf diyalektiğinin içinde yer alan Türk fotoğrafçısı sayısı yok denecek kadar az. Bununla da kalmıyor, müzelerde, koleksiyonlarda, galerilerde de yokuz, verilen çabalar bir metro istasyonunda ıslık çalmak gibi. Uluslararası yayınlarda veya yayınevlerinin portföyünde olan fotoğrafçı sayımız da son derece az.

Neden Böyle?

Gülnur Sözmen, Mardin

Önce bir hak teslimi ile başlamak lazım. Saygıyla andığımız Seyit Ali Ak ve Alberto Modiano’nun fotoğraf tarihi çalışmalarından öğreniyoruz ki Türkiye’de fotoğrafın bir dil olarak yerleşmesi, Osmanlı dönemindeki çalışmaları takiben Cemal Işıksel, Othmar Pfershy, Şinasi Barutçu, Baha Gelenbevi, Ara Güler, Ozan Sağdıç, Sami Güner, Şemsi Güner, Hüsnü Gürsel, İbrahim Zaman, Gültekin Çizgen, Sabit Kalfagil, Ersin Alok, Şakir Eczacıbaşı, Mehmet Bayhan, Güler Ertan, Cafer Türkmen, Şahin Kaygun, Gülnur Sözmen, Merih Akoğul, Cengiz Karlıova, Nevzat Çakır ve ismini burada yazmayı unuttuğum için beni bağışlamasını umduğum nice fotoğraf sanatçılarına teşekkür borçluyuz. Bu sanatçılarımızın önemli bir kısmı, fotoğrafı sadece üretmekle kalmamış aynı zamanda fotoğrafa dair teori üretimi ve eğitim alanında da çok ciddi ve önemli emekler vermişlerdir. Dolayısıyla, neredeyse hiçbirşeyin olmadığı çorak bir bozkırda fotoğrafı yeşerten bu kişiler, bu yiğitliklerinden ötürü her türlü takdiri hak etmektedir.

Bu noktada, artık küreselleşen sanat dünyasında Istanbul’un olağanüstü çekici hale gelen sanat ortamı, giderek doğu ve ortadoğuya kayan güç dengeleri, internet ve diğer mecralar yardımı ile kolaylaşan erişim imkanları şunu dayatmaktadır :  Türkiye’de fotoğrafın, Türk fotoğrafçılarının artık Türkiye’de değil, dünyada adından söz ettirmesi gereklidir.

ABD’den Çin’e kadar galerilerde sergiler açmalı, koleksiyonlara ve müzelere girmelidir Türkiye fotoğrafı.

Ömer Orhun, Istanbul

Bu ortam büyük ölçüde fotoğraf dernekleri ve özel kuruluşlar tarafından yaratılmaya çalışılmakta. Bununla birlikte amatör örgütlenme yapılarından çok büyük misyonlar beklemek de safdillik olur. Kaldı ki, bir ülkenin fotoğrafı, üretilen fotoğraflarla kendini gösteriyor; yoksa şu ya da bu yapı altında örgütlenmiş insanların sayısı ile değil.

Fotoğraf tarihimize bakıldığında iki ana akımdan söz etmek olası, biri yerelliğe yaslanan, Anadolu’yu fotoğrafça belgelemek dayanağından yola çıkarak kent ve şehire uzanan, akademileşme anlamında da yol almış olan akım. Diğeri dünya insanı nitelemesi ile anlamını bulabilecek, evrensel akımları takip eden ve benzerlerini burada da üreten yaklaşım. Birbirlerinin antitezi gibi hareket eden bu eğilimlerin çatışmalarını izlemek isteyenler, “Yeni Fotoğraf” dergisinin eski sayılarına ve AFSAD Fotoğraf Sempozyumu tutanaklarına bakabilirler.

Oksimoron bir önerme gibi görünmesin ama, bu iki akımın bir sentezini yaratmak, yani köklerini yerelden alan ama küresel sanat ile bütünleşmiş bir üretimi gerçekleştirmek imkansız mı? Bunca yüzyıldır üzerinde oturduğumuz Anadolu kültürünün biçimsel zenginlikleri, tarihi/kültürel mirasın söyledikleri, evrensel ölçekte kabul görebilecek bir fotoğraf ifade tarzına dönüştürülebilir mi? Sadece optik kayıt ile belgelemek işlevine sahip doğrudan fotoğrafta dahi böylesi bir tarz yaratılabilir mi? Bu “yerellik” akımının idealindeki hedef olarak ifade ediliyor da olsa, mevcut işlere bakıldığında bu idealden uzak bir takip/taklit akımı yaratıldığı görülüyor.

Ama kötümserliğin faydası yok. Kendi fanusumuzdan çıkmalıyız artık.

Çok zor dediğinizi duyar gibiyim.

Ancak imkansızı bir ön kabul olarak alsaydık, bugün bazılarının çok taşladığı “Türk Müzik Devrimi” gerçekleştirilebilmiş olur muydu? Ne Türk Beşleri’nin (Saygun, Alnar, Erkin, Akses ve Rey) Anadolu Kültürüne dayanarak yazdığı eserler, ne Fazıl Say’ın Türk müziği makamsal armonisi üzerine yaptığı çalışmalar ve Yunus Emre, Nazım Hikmet oratoryoları ile Haremde 1001 Gece Keman Konçertosu olabilir miydi? Gülsin Onay, her konserinde mutlaka Saygun’dan bir eseri seslendirir miydi?

Orada mümkünse, burada da mümkün olmalıdır.

Bunun için, derneklerimizin öncülüğünde ezberci yapıları dogmalardan arındırıp sanat eğitimi esaslı bir temel fotoğraf eğitimine ilaveten, özgünlüğün ve doğru mecralarda üretimin önemi sürekli vurgulanmalıdır.

Okuduğunuz için teşekkürler.

Utku

Simon Burch‘un “Gri Gökyüzünün Altında” kitabı, İrlanda’nın sıradışı bir portresini içeriyor.Kuzey İrlanda doğumlu fotoğrafçı, çalışmalarını Dublin’deki stüdyosunda sürdürüyor. Dolaysız ve nesnel bir bakış ile üretilen çalışma ilginizi çekebilir.

Simon Burch, Gri Gökyüzünün Altında

Bugünkü yazımda fotoğrafın içinde kendimce çok önemli bulduğum bir olgudan bahsetmek istiyorum.

Hiç dikkat ettiniz mi bilmem, ama bütün büyük sanatçılar bir yerlerden bir şekilde beslenirler. Bazen bu beslenme, doğrudan bir öykünme şeklinde de olabilir; veya daha önce üretilmiş bir esere gönderme yaparak…

Aşağıdaki beş görüntüye dikkatli bakmanızı rica edeceğim.

Freddy Alborta, Che'nin Ölümü, 1967

Rembrandt Van Jinn, Dr.Nicolas Tulp'un Anatomi Dersi

Eugene Smith, The Wake, İspanyol Köyü

Caravaggio, Emmaus'ta Yemek

Mantegna, Ölü İsa

Alborta’nın Che Guevara fotoğrafının, ikonografi olarak Rembrandt’in fotoğrafını ne kadar andırdığının farkında mısınız? Aynı şekilde, Eugene Smith’in İspanyol Köyü röportajında yer alan The Wake fotoğrafının, figürün şekli bakımından Mantegna’yı, ışık kullanımı açısından ise Caravaggio’nun açık koyu kullanımını ne kadar andırdığının ayırdına varabiliyor musunuz?

Fotoğrafların hikayeleri ve John Berger’in daha detaylı yorumu için Dr.Ali İhsan Ökten’in buradaki yazısına bakabilirsiniz.

Söylemek istediğim, bu fotoğrafları unutulmaz kılan şey; ölümsüzleştirdikleri anların tarihsel boyutu veya arkalarında barındırdığı sosyolojik bakış olduğu kadar, benzeştiği veya paslaştığı, aynı kültürü paylaştıkları bir biçimsel öze yaslanmalarıdır.

Bu paslaşma, kendi fotoğraf dilimizi ararken bize ne söylüyor? Nasıl bir biçimsel birliktelik, kendi fotoğraf dilimizi ararken bize doğru pasları verebilir? Kendi fotoğraflarımızı, neye, ne kadar yaslamalı, kültürümüzün hangi öğeleri ile ver-kaç’a girmeliyiz?

Bize gereken en önemli yanıtlar bunlardır belki de…

Okuduğunuz için teşekkürler.

Utku

Ekteki fotoğraf Christopher Morris‘in Amerikan Portreleri adlı kitabından. Kitabın geri kalan fotoğraflarını buradan görebilirsiniz. Bir göz atarsanız ilginizi çekebilir.

Christopher Morris, American Portraits, 2010

Camilla Rodrigo 1983 doğumlu, Peru’lu bir fotoğrafçı. Peru ve İtalya’da fotoğraf öğrenimi gören fotoğrafçının çok ilginç bir portfolyosu var. Bir göz atmanızı öneririm. Web sitesine buradan ulaşabilirsiniz.

Camila Rodrigo, Simulacro, 2010