Fotoğrafa yeni başlayanlar için en iyi on kitap…
Benim fotoğraf makinam var zaten, neden fotoğraf üzerine bir şeyler okuyayım ki diyorsanız; bunu okuyun.
Ben kitaplarımı genelde kitapyurdu.com veya ideefixe.com‘dan alırım. Yabancı kitaplar için amazon.com vazgeçilmez bir kaynak. Aşağıdaki kitapları da buralarda bulabilirsiniz.
Eğer Bursa’da yaşıyorsanız, Ezgi Kitabevi çok iyi bir seçenektir. İstanbul’da Simurg Kitabevi ve Pandora genellikle yabancı yayınları bulunduruyor.
Aşağıdaki liste, BUFSAD‘da fotoğrafa yeni başlayan arkadaşlara temel fotoğraf eğitimini bütünleyici olarak önerdiğim listenin biraz daha geliştirilmiş halidir. Temel Fotoğraf Eğitiminin sağladığı eğitim altyapısından yararlanamayacak arkadaşlar için bu konuda kitaplar da ekliyorum.
Ancak altını çizmek isterim, hiçbir kitap bir eğitmenle ve/veya sınıf içinde yapılan fotoğraf eğitiminin yerini alamaz. Bu listenin mutlaka düzgün bir fotoğraf kurumunda verilen fotoğraf eğitimi ile desteklenmesi gerekir.
Bu kurumların listesi ve size en yakınındakine ulaşmak için bu sayfayı ziyaret edin : www.tfsf.org
İşte fotoğrafın taze meraklıları için en iyi on kitabın listesi :
1. Sanatın Öyküsü – E.H.Gombrich, Remzi Kitabevi
Sadece fotoğraf meraklılarının değil, sanatla ilgili herkesin okuması gereken kitap. Sanatın nasıl doğduğunu, nasıl yeşerdiğini, Hangi şart ve koşullardan olgunlaşarak adım adım gotiği, rönesansı, empresyonizmi, barok dönemi ve modern sanatı kapsayan muhteşem eser. Ünlü sanat tarihçimiz, 12 Eylül öncesinde katledilen merhum Bedrettin Cömert’in ödül kazanan çevirisi ile 30 yıldır değişmeksizin sanat tarihinde bilgi sahibi olmak isteyen sanat meraklılarını aydınlatıyor.
Ben neden sanat tarihi okuyayım ki, bunun fotoğrafla ne ilgisi var diyorsanız lütfen şimdi bu siteden çıkın, en yakın fotoğraf paylaşım sitesine giderek ilk gördüğünüz fotoğrafın altına ışığınız bol olsun yazın.
Çünkü çok ilgisi var. Sanatta hiçbir şey, uzun atlamalar şeklinde gerçekleşmez. Her ilerleme kendinden önceki sanat akımları zincirine bir halka ekler. Fotoğraf bu halkayı nerede, nasıl, ne şekilde eklemiştir; hangi sanat akımları bugünün hangi fotoğraflarını etkilemiştir, açık-koyu kavramını Eugene Smith’ten 300 yıl önce hangi ressam kullanmıştır, bu kitap size bunu gösterecek.
2. Fotoğrafın Kısa Tarihçesi – Walter Benjamin, YGS Yayınları
‘Fotoğraf makinesi, izleyicinin anlamlandırma mekanizmasını durduracak denli etkileyici gizli ve geçici resimleri giderek daha iyi yakalayabilmek üzere, küçülüyor da küçülüyor. Burada, yaşamsal ilişkilerin birebir karşılanmasını sağlayan ve onsuz fotoğrafik kurulmanın yalnızca yaklaşık bir yerlere saplanıp kalacağı bir gerekçe gündeme gelmelidir… Ama, kentimizde her köşe bir suç mekanı değil midir? Yoldan geçen herkes mücrim birer oyuncu değil midir? Fotoğraflarında suçu ortaya çıkarmak ve suçluyu açıklamak her fotoğrafçının görevi değil midir? ‘Geleceğin cahilleri’, deniyor. ‘alfabeyi sökemeyenler değil, fotoğraf çekemeyenler olacak’. Ama kendi fotoğraflarını okuyamayan fotoğrafçıyı da cahil saymak gerekmez mi? Gerekçe, çekilen resmin en önemli unsuru olmayacak mı?’
Tanıdık geldi mi? Okuyun, Benjamin’in bugünün fotoğraf sorunlarını nasıl olup ta 80 yıl önce öngörebildiğine hayretler içinde kalacaksınız.
Günümüz kendi fotoğraflarına yabancı fotoğrafçılarla, hayatla ilişkisini fotoğraflar üzerinden kuran toplumların çağı olduğuna göre bu küçük kitabın size vereceği çok şey var demektir.
3. Camera Lucida – Roland Barthes, Altıkırkbeş Yayınları
Kutsal Kitap! Fotoğraf edebiyatının iki başyapıtından biri sayılmakta olan, Roland Barthes’ın bir fotoğraf neden, nasıl etkilidir sorusuna yanıt aradığı üstün eser. Punctum, Studium gibi kavramların yerli yerine oturacağı, pek çok fotoğrafın içindeki anlambilimi sökmenize yardımcı olacak temel kitap. Kitap sadece fotoğrafın hayatla ilişkisini değil, aynı zamanda ölüm ile ilişkisini de sorgulamaktadır. Fotoğrafın ne olduğu sorusuna yanıt ararken bu ilişkiyi de ortaya çıkartıyor.
Mutlaka alınması, okunması, sonra bir daha okunması gereken bir eser.
4. Karar Anı – Henri Cartier-Bresson, YGS Yayınları
20.yüzyılın en büyük fotoğrafçısının gözünden fotoğraf ve foto-röportaj. Tartışma götürmez biçimce, 20.YY’ın en önemli fotoğraf metni. Henri Cartier-Bresson çağının gözüydü, dünyanın en çok sergi açan ve kitap basan fotoğrafçısı ünvanını halen korumaktadır! 60 yıllık kariyeri boyunca beyni, gözü ve kalbi aynı doğrultuda buluşturmayı hedefleyen fotoğraflar çekmiş, fotoğraf tarihine başyapıt olarak geçecek yüzlerce fotoğraf bırakmıştır. (Normalde, 10 tane bırakırsanız büyük fotoğrafçı olursunuz, siz düşünün!)
Karar anı, Bresson’un hikaye anlatımcı fotoğraf konusundaki temel görüşlerinin yanı sıra sanatçının fotoğrafa ve hayata bakışı ile ilgili ipuçları sunmaktadır. Bu kitabın ustanın fotoğraflarını da içeren orjinal baskısının kapağı, ünlü ressam Henri Matisse tarafından çizilmiştir ve şu anda bulunabilen kopyaları da eBay’de $2500 civarında alıcı bulmaktadır.
5. Fotoğraf Üzerine – Susan Sontag, Agora Kitaplığı
Son 140 yılda fotoğrafın dünyayı görme şeklimizi nasıl değiştirdiğinin çok parlak bir analizi. Fotoğrafın gelecekte medyada nasıl şekil bulacağı, görmek eyleminin şekil değişdirmesine kadar bu kitapta yer alıyor. Bu kitaptan sonra fotoğrafa asla sadece yükselen bir sanat dalı olarak bakılmadı, bunun da ötesinde fotoğraf toplumun doğasını ve kaderini değiştiren bir güç olarak algılandı.
Meraklısına not : Bu kitap bu kadar iyi de, neden 5.sırada diyebilirsiniz.. Çünkü, gerçekten derinlemesine anlamanız için geri kalan 9′unu bir kenara atıp bunu okumanız gerekli. Bu kadar derindir. Bu nedenle de ağırdır. Hem dil, hem de entellektüelite bakımından…
6. İnsansız Anı Olmaz – Ara Güler, İlker Maga, YGS Yayınları
Türk fotoğrafının en büyük isminin fotoğrafa dair görüşleri. Fotoğraf nereden geliyor, nereye gidiyor, fotoğrafçı nasıl davranmalıdır? Fotoğraf çantadan ne zaman çıkar, fotoğrafçı rahatsız etmeden nasıl çeker? Yanıtını bu kitapta bulacaksınız.
7. Fotoğrafın Yapısal Öğeleri ve Fotoğraf Sanatında Kompozisyon – Sabit Kalfagil, Fotoğrafevi Yayınları
Fotoğrafın temel öğesi kompozisyonun Türkiye’deki en önemli kalemi tarafından yazılmış temel eser. Fotoğraf makinelerinin kullanım kılavuzu yerine (nasıl olsa kimse onları okumuyor) bu kitabı verseler bu coğrafyanın fotoğrafa bakışı değişir. İlk baskısı 1981 yılında yapılmış ve hızla tükenmiş, kült kitap haline gelmişti. Fotoğrafevi’nin bastığı ikinci kitap daha da geliştirilmiş kalitesiyle iyi fotoğraf çekmek isteyen meraklıları bekliyor.
Meraklısına not : Bu kitapta anlatılan kompozisyon, bilinen anlamda kompozisyonun ABC’sidir. Bunu anlamadan XYZ’sini, yani söz gelimi Economopoulos, Pellegrin, Nan Goldin vb. sanatçıların fotoğraflarını anlamaya çalışırsanız, alfabeyi öğrenmeden şiir okumaya çalışan biri gibi olursunuz. Bu kitap size alfabeyi verir, düz yazı veya şiir yazıp yazmayacağınız size kalmış.
8. A’dan Z’ye Fotoğraf – Özer Kanburoğlu, Say Yayınları
Fotoğraf temel teknik bilgisi hakkında Türkiye’nin en çok okunan kitabı. Aydemir Gökgöz ve John Hedgecoe’nun adlarını da yad etmeden geçmeyelim, ama Özer Hoca’nın kitabı teknik bilgisini sağlamlaştırmak isteyen her fotoğraf meraklısının merak ettiği konuları bulabileceği bir eser. Bilhassa yeni başlayanlar için enstantane, diyafram, alan derinliği, ışık bilgisi vb. bölümleri elzem.
9. Fotoğraf Teknik Okumaları – Faruk Akbaş, Emre İkizler, OM Yayınevi
Bu kitabın baskısı tükendi, ancak yine de fotoğrafa yeni başlayan veya fotoğrafçılığını geliştirmek için pratik bilgiler arayan herkese tavsiye edilebilecek bir eser. Kitap fotoğraflara bakmak ve bu fotoğrafların teknik (içerik değil) okumalarını yapmak üzerine faydalı gidiş yollar içermekte.
10. Fotoğrafta Rengin Sırları – Jim Zuckermann, Homer Kitabevi Yayınları
Fotoğrafta renk, makinenizin yeteneklerinden ziyade sizin ışık bilginiz ile doğru orantılıdır. Kompozisyonunuz mükemmel olsa dahi, renkli fotoğrafların peşindeyseniz beklemeyi bilmelisiniz. Michel Fatali, bu kavrama “ışığı beklemek” diyor. Web sitesindeki fotoğrafların “field notes” kısmına bakarsınız, bazen günlerce beklediğini göreceksiniz. Bu kitap, o bekleyişin sonunda istediğinizi elde etmek için gerekenleri anlatıyor.
————————————————————-
Benim listem bu kadar. Bu liste yukarıdaki on kitabın mutlak surette en iyi on olduğu anlamına gelmeyebilir, ben yalnızca kendi favorilerimi yazdım. Bu listeyi 20, 30, hatta 50′ye çoğaltmak ta mümkün, çünkü örneğin bir İhsan Derman, Özcan Yurdalan, Güler Ertan, John Berger’in kitapları veya fotoğraf sanatçılarının albüm çalışmaları burada yer almıyor.
Fotoğrafta ilerlemek istiyorsanız, bu öncelikle doğru yere odaklanmakla mümkün. Estetiğe, kurama, soyut bağlama yapacağınız her türlü yatırım “fotoğraf zihninizi” geliştirecek ve ekipmanınız ne olursa olsun fotoğraflarınızı üst boyutlara taşıyacaktır.
Yeter ki siz, yukarıdaki veya benzeri kitapları okuyup sonunda kendi fotoğraf dilinizi yaratmak üzere bir yolculuğa hazır olun.
Gerisi kendiliğinden gelecektir.
Güzel bir liste olmuş. Fotoğraf üzerine yazılan yazılar genellikle kitap boyutunda olmuyor. Nitekim buradaki kimi kitaplar da derleme ya da yazarlarının uzun yıllar boyunca üzerinde uğraştıkları work-in-progress metinler oluyor. Bunu normal karşılaşmak gerektiğini düşünüyorum çünkü kavramsal olarak fotoğraf üzerine üretim yapan Barthes ya da Sontag gibi aydınlar birikimlerini “modern simgeler” üzerine kurmuş kişilerdir.
Ayrıksı bir sanat tarihi kitabı olan “Sanatın Öyküsü”, fotoğraf üzerine okuma yapmak isteyen bir lişi için çok zorlu bir maraton olur. Son derece yoğun, devasa bir bilgi kütlesidir bu kitap; elbette bu onun bir başyapıt olduğu gerçeğini değiştirmez.
Sontag ve Barthes’ın kitapları da birer “opus magnum” sayılabilir. Sizin de belirttiğiniz gibi güçlü okumalardır ve belirli bir düzeyin üzerinde birikimi olan kişilere seslenirler.
Ben, kişisel olarak, iki yazı önerip uzaklaşağım. Birincisi, Walter Benjamin’in “Tekniğin Olanaklarıyla Yeniden Üretilebildiği Çağda Sanat Yapıtı” adlı makalesi; diğeri de Martin Gommel’in “100 Things I’ve Learned About Photography” adlı güzel yazısı..
İyi okumalar..
Bkz: Martin Gommel
Boray Biçer
4 Ağu 09 at 20:38
Boray Bey merhaba,
Hangi sanat kolay ki fotoğraf olsun ? Bununla birlikte haklısınız, önerdiğim okumalar kolay değil. Hele sanatın öyküsü başlı başına bir macera. Bununla birlikte, 2500 yıllık dev bir sanat uygarlığının üzerine hiçbir şey bilmeksizin, perspektif, ışık, gölge, denge, doku, ritim, ifade, anlatım kavramlarını oturtmak ne kadar olası? Veya modern ikonolojiyi anlamaksızın bir 20.yy fotoğrafyasını anlayabilmek. Seri fotoğraf kültürüne sahip olmadan Robert Frank’i anlayabilmek, veya Chiorascuro bilmeden Eugene Smith’i kavramak.
Biz BUFSAD‘da fotoğrafa yeni başlayan arkadaşlara fotoğraf eğitimine başlarken şunu söylüyoruz : Bu semineri bitirirken sanatçı olmayacaksınız, hatta muhtemelen hayatınızın geri kalanında da… Ancak iyi bir sanatsever olabilirsiniz, ki bu da bu ülkede olağanüstü bir şeydir. Bu kitaplar da işte buna hizmet ederse, bir kişiye dahi neden diye sordurursa, o zaman çabaya değer.
Selamlar.
Selamlar,
utkukaynar
4 Ağu 09 at 23:07
Bir çok kişi fotoğrafa benim gibi tersinden başlıyor galiba. Önce gidip iyi bir makina alıyor, sonra bakıyor ki makina fotoğraf çekmiyormuş. Çekilen fotoğraflar eksik, güdük, yarım. Makineye verilen paraya yazık.
Haddim değil ama bir kitap öneriside benden olsun. Siz yazardan bahsetmişsiniz zaten: John Berger: Görme Biçimleri Çoğunlukla resim üzerine bir kitap. Ancak resim için verilen tüm örnekler fotoğraf için de geçerli neredeyse. Sanat eseri nedir, yeniden üretim nedir, bir eseri sunarken kullanılan kelimeler nasıl eserin anlamını değiştirir, nü nedir, nasıldır vs.. Bence mutlaka okunması gerekenler listesinde.
kültür mantarı
19 Ağu 09 at 09:32
Bu arada Susan Sontag bana hediye edilmişti, İlk okumaya çalıştığım fotoğraf kitaplarından biriydi. Kitap dediğiniz gibi oldukça ağır eleştiriler içeriyor, yeni başlayan birinde tokat etkisi yapabilir. Zira ben okuduktan sonra 1-2 makineye el sürmedim. Rontgencimiyim, fotoğraf çekerken insan hakları ihlali mi yapıyorum, yardım edeceğine fotoğraf çeken şımarık bir turistmiyim bilemedim.
kültür mantarı
19 Ağu 09 at 09:39
Sanatın öyküsü fotoğrafla resimle uğraşılmasa da edinilmesi gereken ilk eser, ikincisi de Camera Lucida’dır, hatta Barthes’ın bütün eserleri okunmalı, Berger’in bütün yapıtları da dikkatle okunmalıdır.
Yine de bütün kitaplar bir yana Camera Lucida bir yana, bu kitabın ufuk açıcı ve kışkırtıcı olduğunu söylemeye gerek bile yok.
bizans
28 Ağu 09 at 11:28
Merhaba,
Kesinlikle katılıyorum. Ancak yeni baslayanlar icin oldugunda, Berger biraz agir kacabilir. Bir gun ikinci 10 listesi yaparsam, kesinlikle icinde olacak…
Yorumunuz icin tesekkurler.
utkukaynar
28 Ağu 09 at 11:42
Fotoğrafa yeni başlayanlara bir de Samih Rifat’ın “Akla kara arası” isimli kitabı önermek isterim.
Camera Lucida’nın ardından beni en çok etkileyen kitap budur. Gönlü renkli fotoğraflardan çok siyah beyaz fotoğraflara akan insanlara özellikle tavsiye olunur.
bizans
28 Ağu 09 at 14:03
o kitabı okumuştum, gerçekten çok iyi bir kitaptır…
Samih Fırat’ı da analım, bu vesileyle…
utkukaynar
29 Ağu 09 at 10:22
[...] fotoğraf eğitimi veren yerlerin insiyatifine bırakılamayacak kadar önemli olduğundan, bu listedeki kitapları okumanız da özellikle [...]
Bir 35mm / Dijital SLR Sistemi Kurmak
2 Oca 10 at 13:17